Zwierzęta

Głowa u jeża jest stożkowata i zakończona wydłużonym ryjkiem, na końcu którego znajduje się dość duży i nieowłosiony nos. Zwierzęta te ze względu na nocny tryb życia posiadają duże małżowiny uszne oraz dość duże oczy, pozwalające na wypatrywanie pokarmu po zapadnięciu zmroku.
Nogi u jeży są stosunkowo krótkie i rozstawione po bokach ciała. Są stopochodne z dobrze wykształconymi pięcioma palcami w obu kończynach. Palce są zaopatrzone w mocno pazury. Podeszwa stopy posiada opuszki palcowe i opuszkę środkową.
Ogon bardzo krótki.
Całe ciało jeża jest pokryte sierścią, przy czym u dorosłych osobników można wyróżnić jej dwa rodzaje: po grzbietowej i częściowo po bocznej stronie ciała występują kolce będące przekształconymi włosami, natomiast po brzusznej stronie występują normalne włosy. Na brzusznej stronie ciała znajduje się 5 par sutek.
Wzór zębowy: 3133/2123.
Trop jeża jest trudny do zauważenia ze względu na bardzo mała masę tego zwierzęcia. Można go zauważyć jedynie odciśnięty w błotnistej lub świeżo spulchnionej lekkiej glebie. Odcisk stopy przedniej ma około 2,5 cm długości i 2,5 – 3 cm długości. Odcisk stopy tylnej jest węższy – 2 cm i dłuższy – ponad 3 cm. Opuszki stopy odciskają się bardzo wyraźnie. Bardzo często w tropie jeża odciski stóp tylnych nakładają się na odciski stóp przednich. Wygląda to w ten sposób, że pazury tylne pozostawiają odcisk na wysokości opuszek stopy przedniej.

Na podstawie długoletnich badań wyróżniono dwa podgatunki - tarpana leśnego i stepowego. Stwierdzenie tego było bardzo trudne, gdyż tarpan należy do gatunku dawno wymarłego. Przypuszcza się, że konik polski jest potomkiem obu form tarpanów, które mogły krzyżować się ze sobą, jak twierdził Vetulani. Ta hipoteza została skrytykowana przez Skorkowskiego, ze względu na bardzo ubogi materiał badawczy, którym dysponował Vatulani. Skorkowski podważał również fakt istnienia podgatunku tarpana leśnego.
Obecnie, pełna nazwa łacińska konika polskiego to Equus gmelini subspecies silvatica. By podkreślić częste przebywanie w lasach nazywano je kiedyś - konie leśne (Equii silvestris). Nie było to jednak zbyt trafne określenie, gdyż koniki w lasach szukały jedynie schronienia, a w przeważającym czasie pasły się na śródleśnych polanach, nieużytkach i łąkach.
Trudno jest również powiedzieć, że konik polski jest gatunkiem. Wiadomo, że jest to czysta rasa, u której wypracowano powtarzające się cechy.

Cechą charakterystyczną w budowie żółwi jest występowanie zewnętrznego pancerza kostnego pokrytego rogowymi tarczami. Pancerz składa się z dwóch połówek: górnej, grzbietowej zwanej karapaksem i dolnej, brzusznej zwanej plastronem. Karapaks jest na szczycie grzbietowej strony zrośnięty z wyrostkami ościstymi kręgów i po bokach z żebrami. Plastron jest zrośnięty z kośćmi pasa barkowego i żebrami brzusznymi. Układ tarcz rogowych pokrywających pancerz jest na obu połówkach symetryczny. Liczba tarcz rogowych nie pokrywa się natomiast z liczbą podściełających je kości.
W skład karapaksu wchodzą:

nieparzysty rząd tarcz kręgowych – scuta vertebralia (5 tarcz)

dwa rzędy bocznych tarcz żebrowych – scuta costalia (8 tarcz)

tarczki brzeżne – scuta marginalia, otaczające całość (25 tarczek).
W skład tarczek brzeżnych wchodzą:

pojedyncza tarczka karkowa – scutum muchale

parzytse tarczki brzeżno-kołnierzowe – scuta margino-cellaria

parzyste tarczki brzeżno-ramieniowe – scuta margino-brachialia

parzyste tarczki brzezno-boczne – scuta margino-lateralia

parzyste tarczki brzeżno-udowe – scuta margino-femoralia

dwie tarczki nadogonowe – scuta supracaudalia.
W skład plastronu wchodzą parzyste:

tarcze szyjne – scuta gularia

tarcze ramieniowe – scuta humeralia

tarcze piersiowe – scuta pectoralia

tarcze brzuszne – scuta abdominalia

tarcze udowe – scuta femoralia

tarcze odbytowe – scuta analia.
Karapaks z plastronem jest połączony po bokach spojeniem zwanym mostem będącym kostnym szwem. Ciągnie się ono na przestrzeni 2 – 3 tarczek brzeżno-bocznych.
Kształt pancerza żółwia błotnego jest wydłużono-owalny, nieco szerszy w osi pasa biodrowego.
Karapaks jest wypukły, natomiast plastron płaski lub wklęsły u samców.
Rzędy płytek marginalnych są położone w przedłużeniu płytek karapaksu (spadziście) lub są ustawione pod kątek do tarcz karapaksu i wówczas tworzą jakby kołnierz.
Na większości tarcz zaznaczają się koncentrycznie ułożone linie przyrostu, jednak po ich liczbie nie można dokładnie oznaczyć wieku żółwia, ponieważ rocznie przyrasta ich kilka.
Głowa duża i masywna. Pokryta jest chropowata skórą. Na wierzchołku głowy znajdują się nozdrza. Oczy bardzo dobrze wykształcone, z okrągłą źrenicą, zakryte nieprzeźroczystą dwuczęściową powieką. Żółw błotny nie posiada uszu ani otworów usznych. Brzegi otworu gębowego pokrywają ostre, rogowe listwy pomagające w zdobywaniu i rozdrabnianiu pokarmu.
Szyja długa, pokryta mniej chropowatą skórą. Przy chowaniu głowy do pancerza tworzy ona kołnierz ochraniający dodatkowo głowę. Kończyny zakończone są palcami z ostrymi, długimi i zakrzywionymi pazurami. Kończyna przednia jest pięciopalczasta, natomiast w tylnej piąty palec ulega redukcji. Palce obu par kończyn są spięte błoną pławną od nasady aż po początek pazurów. Skóra na kończynach jest chropowata i dodatkowo pokryta od strony górnej łuskowatymi wytworami rogowymi; jedynie u nasady jest delikatna i cienka. Łuskowate wytwory rogowe mają znaczenie obronne, wspomagają ochronę głowy i przodu ciała u żółwia schowanego w pancerzu.
Ogon dość długi, średnio stanowi około 1/3 długości pancerza. U nasady jest gruby i dość silnie zwęża się ku końcowi. Skóra na ogonie jest także pokryta tarczkami. Na brzusznej stronie ogona znajduje się szczelina kloakalna.

Dymorfizm płciowy
Cecha pozwalającą na bezbłędne rozróżnienie płci u żółwia błotnego jest sposób wykształcenia plastronu.
U samca powierzchnia tarcz brzusznych i udowych jest zaklęsła, natomiast u samic jest płaska. Zaklęsły plastron ułatwia samcom żółwia kopulację i powoduje, że w czasie apleksusu samiec nie spada z samicy. Różnice dymorficzne w budowie plastronu wykształcają się dopiero u żółwi dojrzałych płciowo, u form młodocianych obie płci maja plastron płaski.
Mniej ważną cecha dymorfizmu płciowego jest kształt ogona. U samca jest on masywny, gruby u nasady i nieznacznie zwężający się ku końcowi, natomiast u samicy ogon jest smuklejszy i bardziej się zwęża ku końcowi, tworząc nitkowatą końcówkę, która może często ulegać odłamywaniu.